14 listopada na całym świecie obchodzimy Światowy Dzień Cukrzycy. To dzień, który przypomina, jak ważna jest profilaktyka, zdrowy styl życia i wczesne rozpoznanie tej choroby. Statystyki są przerażające - dziś na świecie żyje ponad 589 milionów osób z cukrzycą, a do 2050 roku liczba ta może wzrosnąć do 853 milionów.
W Polsce choruje już ponad 3 miliony osób, a wiele z nich nie wie, że ma cukrzycę.
Chorobę, która jest jednym z największych wyzwań zdrowotnych i ekonomicznych  współczesnego świata.

Cukrzyca typu 2 rozwija się powoli ? często bez objawów ? a nieleczona prowadzi do powikłań: chorób serca, utraty wzroku, uszkodzenia nerek i amputacji kończyn. Dla osób z typem 1 cukrzycy (i wielu z typem 2) kluczowy jest dostęp do insuliny, ciągłego monitorowania glukozy, odpowiednich technologii i wsparcia edukacyjnego.
W Europie polityka zdrowotna dotycząca chorych na cukrzycę jest bardzo różna. Refundacja leków i technologii bywa częściowa, dedykowana konkretnym grupom chorych, w zależności od wieku pacjenta, typu cukrzycy.
W takich krajach jak Austria czy Luxemburg wszystkie typy insuliny oraz urządzenia do podawania czy monitoringu w dużej mierze są dostępne i refundowane. W Niemczech system ubezpieczeń zdrowotnych obejmuje pełną refundacją systemu CGM dla wszystkich pacjentów z insuliną zależną. Tu technologia jest dla pacjentów szeroko dostępna i refundowana, co może być wzorcem wysokiego poziomu leczenia.
Francja jako jeden z pierwszych krajów w Europie rozszerzyła krajową refundację dla systemu FreeStyle Libre 2 na wszystkich pacjentów z cukrzycą stosujących insulinę podstawową. W tym kraju refundacja CGM jest pełna dla osób leczonych insuliną. W Szwecji wśród osób z cukrzycą typu 1 już w 2019 r. odsetek korzystających z CGM był bardzo wysoki ? ok. 80 proc. po wprowadzeniu refundacji.
W Norwegii dla dzieci z cukrzycą typu 1 wszystkie technologie są dostępne bez ponoszenia dodatkowych kosztów przez chorych. Ogólnie cała Skandynawia ma szeroki dostęp do nowoczesnego leczenia cukrzycy przy dobrej refundacji.
Inna sytuacja jest w Polsce. U nas dostęp do nowoczesnego leczenia cukrzycy jest ograniczony, mimo że niektóre nowoczesne terapie i technologie są dostępne. Wiele zależy od typu cukrzycy, wieku pacjenta i spełnienia kryteriów refundacyjnych. Wprowadzono pewne ulepszenia, takie jak refundacja ciągłego monitorowania glikemii dla kobiet w ciąży oraz refundacja niektórych insulin dla pacjentów do 18. roku życia. Dzieci i młodzież do 26. roku życia mają refundowane pompy insulinowe, ale już dorośli pacjenci czekają na refundację pomp insulinowych dla siebie. Od stycznia 2024 r. wszystkie kobiety w ciąży z cukrzycą mają dostęp do refundacji systemów ciągłego monitorowania glikemii.
Refundacja tych systemów znacznie poprawiła efektywność leczenia, szczególnie u dzieci. Od stycznia 2023 roku funkcjonuje model opieki koordynowanej dla pacjentów z cukrzycą co także znacznie poprawiło opiekę nad chorymi. Wydatki na refundację leczenia cukrzycy stopniowo wzrastają, co pokazuje, że system reaguje na rosnące potrzeby. Jednak do najlepszych standardów wiele jeszcze brakuje. Na świecie pojawiają się nowe terapie, takie jak eksperymentalne terapie komórkowe, które mogą zrewolucjonizować leczenie, ale w Polsce nie są jeszcze dostępne. 
Polskie wytyczne stowarzyszeń diabetologicznych są coraz bardziej kompleksowe, uwzględniające najnowsze technologie, edukację, wsparcie psychologiczne. Ale mimo postępu nadal występują opóźnienia w dostępności innowacyjnych leków i terapii w porównaniu do innych krajów europejskich. Pomimo refundacji pacjenci ponoszą koszty leczenia cukrzycy i to niemałe. Dostępność technologii ? np. pompy insulinowe, nowoczesne systemy monitoringu ? jest wciąż ograniczona (wiek, wskazania, lista oczekujących) w porównaniu do najlepszych standardów europejskich.
Trudno nie zauważyć, że w Polsce wiele dobrego zrobiono dla chorych na cukrzycę w ostatnich latach - refundacje leków, rozwój technologii, coraz lepsze wytyczne. Ale jednocześnie można zrobić więcej ? zmniejszać bariery dostępu, wspierać edukację i profilaktykę, szybciej udostępniać innowacje. Bo im szybciej nowoczesne leki i technologie staną się dostępne - tym lepsze są wyniki leczenia. Tymczasem jeszcze niedawno - w latach 2018-2021 - czas od dopuszczenia leku innowacyjnego do refundacji np. w Niemczech wynosił średnio 128 dni, a w Polsce ponad 800.
Wiele nadal można zmienić w kwestii lepszej edukacji, samokontroli i wsparcia psychologicznego pacjentów. Profilaktyka i wczesna diagnostyka ? silniejsze wsparcie działań zapobiegawczych i skriningu cukrzycy typu 2 - może odciążyć system i poprawić rokowania chorych na cukrzycę.